Widziałem to setki razy w pracy z końmi sportowymi.
Koń zaczyna skracać galop. Niechętnie robi przejścia. Potrzebuje dłuższej niż zwykle rozgrzewki.
Jeździec mówi: Jest dziś jakiś spięty. Weterynarz mówi: Zrobimy gastroskopię.
A żołądek często pokazuje to, co ciało próbowało sygnalizować od tygodni.
Badania kliniczne potwierdzają, że zmiany wrzodowe w części bezgruczołowej żołądka (część niechroniona śluzem, podatna na działanie kwasu) występują u 80–100% koni wyścigowych w treningu oraz u 17–58% koni skokowych i ujeżdżeniowych (Murray et al., 1996; Sykes et al., 2015).
To nie jest rzadki problem. W sporcie to codzienność.
Dlatego odpowiednio dobrana pasza dla koni wrzodowych nie jest dodatkiem do leczenia – jest jego fundamentem.

---

Dwa typy wrzodów żołądka u koni – dwa różne mechanizmy

Zanim zmienimy dietę, musimy wiedzieć, z czym pracujemy. Rozróżnienie obu typów wrzodów jest kluczowe, ponieważ mechanizm ich powstawania – i odpowiedź na zmiany żywienia – są różne.

⚠️ Ważna zasada kliniczna:
Nie karmimy ogólnie na wrzody – karmimy konkretnego konia z konkretną diagnozą. Protokół żywieniowy przy ESGD różni się od podejścia przy EGGD. Gastroskopia jest niezbędna do właściwego doboru strategii.

Przykład z praktyki: 9-letni wałach skokowy, przeszkody 125 cm

Objawy, które zgłosiła właścicielka:

• Skrócenie wykroku w pierwszych 15 minutach pracy
• Zwiększona drażliwość przy siodłaniu
• Lekka utrata masy ciała mimo tej samej dawki pasz
  
  Wynik gastroskopii: zmiany stopnia 2–3 w części bezgruczołowej (ESGD). Brak zmian w części gruczołowej.
  
  Co zmieniliśmy w ciągu 6 tygodni:
  ✓ Zwiększenie porcji siana do 2,2% masy ciała dziennie (suchej masy)
  ✓ Siatka slow feeder na noc – eliminacja nocnej przerwy w jedzeniu
  ✓ Eliminacja jednej porcji wysokoskrobiowej paszy treściwej
  ✓ Wprowadzenie niskoskrobiowej, włóknistej paszy bazowej
  ✓ Mała porcja lucerny (ok. 200–300g) 20 minut przed każdym treningiem
  
  Efekty po 6 tygodniach:
  ✓ Poprawa apetytu i chęci do pracy
  ✓ Wyraźna redukcja drażliwości
  ✓ Bardziej elastyczny, równy galop od pierwszych minut jazdy
  ✓ Stabilizacja masy ciała
  
  To nie był efekt suplementu. To była korekta środowiska żołądka.

Siano w żywieniu koni z EGUS – ile i kiedy podawać?

To pierwsze pytanie, które zadaję każdemu właścicielowi: ile godzin dziennie koń realnie ma dostęp do włókna?
Koń produkuje kwas żołądkowy 24 godziny na dobę, niezależnie od tego, czy je. W naturze zwierzęta te spędzają 16–18 godzin dziennie na wypasie.
W sporcie wygląda to często tak:

• 3 porcje siana dziennie
• 6–8 godzin nocnej przerwy bez dostępu do włókna
• Trening na półpustym żołądku
  
  To idealne warunki do powstania i nasilania zmian wrzodowych.

�� Zalecana minimalna podaż siana: około 2,0% masy ciała w suchej masie paszy objętościowej na dobę. U koni z historią wrzodów optymalna podaż to często 2,0–2,3% – co u konia 500 kg oznacza 10–11,5 kg siana dziennie.

Najczęstszy błąd popełniany w stajniach

On ma siano w nocy – słyszę to regularnie. Ale gdy sprawdzamy, o 2:00 w nocy siatka na siano jest już pusta.
To nie jest stały dostęp do włókna. To skrócony dostęp. Małe rzeczy robią ogromną różnicę w żywieniu konia z EGUS.

Rozwiązanie: siatki slow feeder z małymi oczkami (2–3 cm) lub podawanie siana w co najmniej 3–4 porcjach.
Cel: żadna przerwa w jedzeniu nie powinna przekraczać 4–5 godzin.

Lucerna a wrzody żołądka u koni – jak i kiedy stosować?

Lucerna zawiera znacznie więcej wapnia i białka niż typowe siano łąkowe. Te składniki pełnią funkcję naturalnego buforu dla kwasu żołądkowego.
Badania Nadeau et al. (2000) wykazały, że dieta zawierająca lucernę i ziarno prowadziła do znacząco wyższego pH soku żołądkowego i mniejszej liczby zmian w części bezgruczołowej niż dieta wyłącznie na sianie trawiastym Nadeau et al., Am J Vet Res. 2000;61(7):784–90).
Lybbert et al. (2007) w badaniu na 24 koniach półkrwi wykazali, że wyniki oceny wrzodów były istotnie niższe u koni karmionych lucerną niż u koni na sianie z trawy bermudzkiej.
Badanie było prezentowane na konferencji AAEP w Orlando i szeroko cytowane w żywieniu koni.

✅ Praktyczne zastosowanie lucerny:
Mała porcja (200–400g) lucerny lub 20 minut przed treningiem tworzy warstwę buforującą w żołądku i zmniejsza kontakt kwasu z wrażliwą śluzówką podczas pracy. Prosta, tania i skuteczna strategia.

Skrobia i cukry (NSC) a wrzody u koni sportowych

Diety wysokoskrobiowe obniżają pH żołądka, zwiększają produkcję kwasu i podnoszą ryzyko zmian w części bezgruczołowej. Nowoczesne badania (Galinelli et al., 2019) potwierdzają, że wysoki poziom cukrów i skrobi, mała liczba posiłków i ograniczone spożycie pasz objętościowych to niezależne czynniki ryzyka EGUS.

Dobrze dobrana pasza dla koni wrzodowych powinna:
✓ Mieć obniżony poziom NSC (skrobia + cukry łącznie poniżej 10–12%)
✓ Opierać energię na włóknie i tłuszczach, nie na skrobi zbożowej
✓ Stabilizować poziom glukozy i insuliny
✓ Być podawana w małych porcjach (w jednym posiłku nie przekraczać dawki skrobi odpowiadającej 0,3–0,4% masy ciała konia)

Dlaczego wrzody żołądka u koni sportowych nawracają?

Najczęstszy scenariusz, który widzę w praktyce:

• Leczenie omeprazolem przez 28–60 dni
• Wyraźna poprawa w kontrolnej gastroskopii
• Powrót do starego schematu karmienia
• Nawrót wrzodów po 3–6 miesiącach

Dlaczego? Ponieważ środowisko żołądka nie uległo zmianie. Farmakologia działa tylko przez pewien czas. Dieta działa każdego dnia.
Omeprazol jest niezbędny w leczeniu – ale nie zastąpi prawidłowego zarządzania żywieniem. Bez korekty diety ryzyko nawrotu pozostaje bardzo wysokie.

Suplementy przy wrzodach u koni – dopiero trzeci krok

Właściwa kolejność działań:

1. Siano – stały dostęp do włókna przez całą dobę
2. Redukcja NSC – zmiana paszy treściwej na niskoskrobiową bazę
3. Zarządzanie treningiem – siano lub lucerna przed pracą
4. Suplementy osłonowe – dopiero jako wsparcie, nie substytut
   Suplement może wspierać regenerację śluzówki. Ale nie zrekompensuje 8 godzin postu.

Żywienie konia z EGUS – kiedy potrzebna jest współpraca specjalistów?

Najlepsze efekty kliniczne osiągam wtedy, gdy mamy realną współpracę trójki specjalistów:

• Weterynarz – diagnozuje typ wrzodów, przepisuje farmakoterapię, ocenia
  gastroskopię
• Trener – dostosowuje intensywność i harmonogram treningu do etapu leczenia
• Dietetyk koni – projektuje środowisko metaboliczne żołądka na co dzień
  
  To integracja, nie konkurencja. Każda z tych ról uzupełnia pozostałe.

FAQ – Najczęstsze pytania o dietę dla koni wrzodowych

Podsumowanie – myśl w perspektywie kolejnych sezonów , działaj każdego dnia

Wrzody żołądka u koni sportowych nie są przypadkiem. Są efektem stylu życia, schematu karmienia, poziomu skrobi i stresu.

Najlepsza pasza dla koni wrzodowych to nie tylko pasza. To cały system żywienia:

✓ Stały dostęp do włókna (minimum 2% mc. konia dziennie)
✓ Ograniczony NSC (poniżej 10–12% w paszy treściwej)
✓ Lucerna jako bufor przed treningiem
✓ Suplementy jako wsparcie – nie fundament zdrowia
✓ Regularna kontrola gastroskopowa

Koń sportowy nie przegrywa przez wrzody. Przegrywa przez ignorowanie subtelnych sygnałów, które ciało wysyła tygodniami.
Najlepsi właściciele nie czekają na kolkę. Budują środowisko, w którym żołądek ma szansę regenerować się każdego dnia.
Bo w sporcie wygrywa nie ten koń, który ma najmocniejsze mięśnie.
Wygrywa ten, który może pracować bez bólu. Każdego dnia.

---

�� Czy Twój koń sygnalizuje problem z żołądkiem?
Umów bezpłatną konsultację dietetyczną i dowiedz się, co realnie i już teraz możesz zmienić w diecie swojego konia.
�� ZAREZERWUJ BEZPŁATNĄ KONSULTACJĘ ONLINE
Konsultacja trwa 30 minut | Bez zobowiązań | Odpowiem na Twoje pytania osobiście

---

Źródła naukowe

1. Murray et al., 1996 – POTWIERDZONE ✅
   Factors associated with gastric lesions in thoroughbred racehorses. Equine Vet J.
   1996;28(5):368-374.
   Konie wyścigowe w treningu: 80–100% zachorowalności.
   
2. Sykes et al., 2015 – POTWIERDZONE ✅
   Sykes BW, Hewetson M, Hepburn RJ, Luthersson N, Tamzali Y. ECEIM Consensus
   Statement – EGUS in adult horses. J Vet Intern Med. 2015;29(5):1288–1299.
   
   
3. Lybbert et al., 2007 – POTWIERDZONE ✅ (z uwagą)
   Feeding alfalfa hay to exercising horses reduces the severity of gastric squamous
   mucosal ulceration. AAEP Proceedings 2007, Orlando.
   UWAGA: Badanie było prezentowane na konferencji (AAEP), nie opublikowane w
   recenzowanym czasopiśmie. Jest jednak szeroko cytowane w literaturze branżowej.
   
4. Nadeau et al., 2000 – POTWIERDZONE ✅
   Evaluation of diet as a cause of gastric ulcers in horses. Am J Vet Res. 2000
   Jul;61(7):784–90.
   Dieta z lucerny plus zboże zmniejszała kwasowość w żołądku = mniej zmian wrzodowych w porównaniu z sianem ze stokłosy.

rank_math_breadcrumb