W żywieniu konia sportowego liczy się nie tylko ilość dostarczanej energii, ale również to, z jakich składników ta energia pochodzi. Wysłodki buraczane mogą być jednym ze źródeł energii w dawce konia pracującego, szczególnie gdy chcemy ograniczyć ilość zbóż bez nadmiernego zmniejszania kaloryczności diety.
Nie oznacza to, że każdy koń sportowy potrzebuje wysłodków. Ich przydatność zależy od rodzaju i intensywności pracy, kondycji konia oraz pozostałych składników dawki.
Jeżeli szukasz podstawowych informacji o wysłodkach, ich składzie, moczeniu, rodzajach i zastosowaniu, przeczytaj najpierw poradnik Wysłodki buraczane dla koni – kiedy warto je podawać i jak je stosować?
Dlaczego wysłodki stosuje się w żywieniu koni sportowych?
Trening zwiększa zapotrzebowanie konia na energię. Im większe obciążenie, tym ważniejsze staje się takie ułożenie diety, aby dostarczała potrzebnej energii bez nadmiernego zwiększania dawki pasz zbożowych.
Wysłodki dostarczają włókna, które jest łatwo rozkładane przez pożyteczną mikroflorę bakteryjną jelit. Produkty tej fermentacji mogą być wykorzystywane przez organizm konia jako źródło energii.
Dzięki temu wysłodki mogą stanowić jeden z elementów diety konia sportowego, obok odpowiedniej ilości paszy objętościowej i innych właściwie dobranych źródeł energii.
Więcej energii nie musi oznaczać więcej zbóż
Gdy koń zaczyna pracować intensywniej albo traci kondycję w sezonie startów, naturalnym rozwiązaniem może wydawać się zwiększenie ilości owsa lub innej paszy zbożowej.
Zwiększenie ilości zbóż nie jest jednak jedynym sposobem na podniesienie kaloryczności diety.
Część energii pochodzącej ze zbóż można zastąpić energią dostarczaną przez inne składniki, w tym wysłodki. Pozwala to zwiększyć udział łatwostrawnego włókna i jednocześnie ograniczyć ilość skrobi pochodzącej z pasz zbożowych.
Nie należy jednak zamieniać owsa i wysłodków kilogram za kilogram, ponieważ różnią się one wartością energetyczną i składem, dlatego zmianę trzeba obliczyć w odniesieniu do całej diety konia.
Więcej o tym, kiedy owies sprawdza się jako źródło energii, przeczytasz w artykule “Owies w diecie konia sportowego“.
Chcesz zmienić źródła energii w diecie konia?
Jeżeli chcesz ograniczyć ilość zbóż, zastąpić część owsa wysłodkami albo zwiększyć kaloryczność diety konia sportowego, warto ocenić całą dawkę pokarmową. Podczas konsultacji dietetycznej można sprawdzić, ile energii dostarcza obecna dieta i jak zmienić proporcje pasz bez pogorszenia jej bilansu.
Kiedy wysłodki mogą być przydatne u konia sportowego?
Koń chudnie przy większej intensywności pracy
Zwiększona intensywność treningu oznacza większe zapotrzebowanie na energię. Jeżeli dotychczasowa dieta przestaje je pokrywać, koń zużywa własne zapasy energii (tłuszczu) i może stopniowo tracić masę i kondycję.
Wysłodki mogą wtedy stanowić dodatkowe źródło energii bez konieczności dalszego zwiększania ilości zbóż.
Jeżeli koń traci masę bez wyraźnego związku ze wzrostem intensywności pracy, trzeba ustalić przyczynę, zanim spróbujemy poprawić kondycję za pomocą wysłodków.
UWAGA!
Nagłe chudnięcie konia bez wyraźnej przyczyny nie powinno być traktowane wyłącznie jako problem żywieniowy. Jeśli koń traci masę mimo braku istotnych zmian w żywieniu, pracy lub warunkach utrzymania, należy skontaktować się z lekarzem weterynarii i ustalić przyczynę utraty masy ciała, zamiast jedynie zwiększać kaloryczność diety.
Koń potrzebuje więcej energii, ale nie powinien dostawać owsa ani innych zbóż
Wraz ze wzrostem intensywności pracy koń może potrzebować więcej energii. Częstym rozwiązaniem jest wtedy zwiększenie ilości owsa, musli lub innych pasz zbożowych. W ten sposób rośnie jednak również ilość skrobi w dawce.
U niektórych koni zwiększanie ilości pasz zbożowych nie jest dobrym rozwiązaniem. Dotyczy to między innymi koni z chorobą wrzodową żołądka oraz koni, które po większych porcjach pasz skrobiowych stają się nadmiernie pobudliwe. W takich przypadkach warto szukać źródeł energii, które pozwalają nie zwiększać udziału skrobi w dawce.
Część potrzebnej energii mogą dostarczyć wysłodki, które są źródłem łatwo fermentującego włókna. Pozwala to zwiększyć kaloryczność dawki bez konieczności zwiększania ilości zbóż.
Nie oznacza to, że samo dodanie wysłodków sprawia, że dieta staje się niskoskrobiowa. Liczy się skład wszystkich pasz, które koń otrzymuje.
Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, skąd bierze się skrobia w diecie i jak koń ją wykorzystuje, przeczytaj Wszystko, co trzeba wiedzieć o skrobi.
Koń staje się pobudliwy po zwiększeniu dawki paszy
Jeżeli zmiana zachowania pojawiła się po zwiększeniu ilości owsa, musli lub innej paszy zawierającej dużo zbóż, warto przyjrzeć się temu, z jakich źródeł koń otrzymuje dodatkową energię.
Pasze zbożowe dostarczają dużo skrobi. Jest ona trawiona przede wszystkim w jelicie cienkim, a powstająca z niej glukoza może być szybko wykorzystana przez organizm jako źródło energii. U części koni dieta zawierająca dużo skrobi może wiązać się ze zmianami zachowania lub większą pobudliwością. Nie oznacza to jednak, że zboża powodują takie zachowanie u każdego konia.
Jeżeli koń potrzebuje więcej kalorii, nie zawsze trzeba dostarczać je przez zwiększanie ilości zbóż. Część energii można zastąpić wysłodkami. Dostarczają one przede wszystkim łatwo fermentującego włókna, które jest doskonale wykorzystywane przez mikroorganizmy w jelicie grubym. Dzięki temu wysłodki mogą zwiększyć ilość energii w dawce bez konieczności zwiększania ilości skrobi.
Nie oznacza to, że wysłodki „uspokajają” konia. Ich rola polega na czymś innym: pozwalają zmienić źródło energii w diecie.
Jeżeli koń nagle staje się bardziej nerwowy, napięty lub trudniejszy w pracy, nie należy automatycznie przypisywać tego paszy. Zmiana zachowania może mieć wiele przyczyn. Warto wziąć pod uwagę między innymi ból lub inne problemy zdrowotne, dyskomfort związany ze sprzętem, sposób treningu, ilość ruchu, warunki utrzymania oraz zmiany w otoczeniu konia.
Jeżeli pobudliwość pojawiła się wyraźnie po zmianie żywienia, warto przeanalizować całą dawkę: nie tylko obecność owsa, ale również ilość wszystkich pasz treściwych, zawartość skrobi i cukrów oraz całkowitą ilość dostarczanej energii.
Jeśli rozważasz całkowite wycofanie owsa, sprawdź również, kiedy pasza bez owsa ma uzasadnienie, a kiedy sama zmiana paszy nie rozwiąże problemu.
Zobacz pasze dla koni sportowych i porównaj dostępne źródła energii
Wysłodki podczas zawodów i wyjazdów
Namoczone wysłodki pozwalają podać część wody razem z posiłkiem. Może to być praktyczne podczas zawodów i transportu, szczególnie jeśli koń chętnie zjada tak przygotowaną paszę.
Nie zastępuje to jednak dostępu do świeżej wody ani właściwego uzupełniania elektrolitów.
Jeżeli wysłodki mają być podawane podczas wyjazdu, koń powinien znać je wcześniej. Zawody nie są dobrym momentem na wprowadzanie nowej paszy, zmianę wielkości porcji ani testowanie innego sposobu jej przygotowania.
Przed wyjazdem warto odmierzyć suche porcje i upewnić się, że na miejscu będzie dostęp do odpowiedniej ilości czystej wody potrzebnej do ich przygotowania.
Wolisz gotową paszę do namaczania? Jednym z rozwiązań jest wysokowłóknisty mesz zawierający wysłodki buraczane. Zobacz GAIN Ultra-Fibre Mash.
Ile wysłodków powinien dostawać koń sportowy?
Nie istnieje jedna prawidłowa dawka wysłodków dla konia sportowego.
Jeżeli ich zadaniem jest dostarczenie dodatkowej energii albo zastąpienie części paszy zbożowej, ilość trzeba ustalić w odniesieniu do zapotrzebowania energetycznego konia i wartości pokarmowej pozostałych składników dawki.
Znaczenie mają między innymi:
- masa ciała i kondycja konia,
- intensywność i rodzaj pracy,
- ilość i jakość paszy objętościowej,
- ilość energii dostarczanej przez pozostałe pasze,
- ilość zbóż, którą chcemy ograniczyć lub zastąpić,
- skład i wartość energetyczna konkretnego produktu.
Nie należy więc stosować zasady „koń sportowy powinien dostawać X kilogramów wysłodków”.
Szczegółowe zasady dawkowania, ważenia suchego produktu i przygotowania wysłodków opisujemy w głównym poradniku o wysłodkach buraczanych dla koni.
Nie oceniaj wysłodków oddzielnie od całej diety
To szczególnie ważne w żywieniu konia sportowego.
Dodanie wysłodków nie naprawi dawki, która nie zapewnia wystarczającej porcji siana, białka, witamin lub składników mineralnych. Nie rozwiąże również problemu zbyt małej podaży energii, jeżeli nie wiemy, ile energii koń rzeczywiście otrzymuje.
Podobnie zastąpienie części owsa wysłodkami zmienia nie tylko źródło energii. Zmienia się skład całej dawki, dlatego trzeba sprawdzić, czy po modyfikacji nadal pokrywa ona potrzeby konia i czy jest właściwie zbilansowana.
Nie masz pewności, czy obecna dawka pokrywa potrzeby konia pracującego? Sprawdź ją podczas konsultacji dietetycznej.
Kiedy dodanie wysłodków nie jest dobrym pierwszym krokiem?
Jeżeli koń sportowy chudnie, słabo pracuje albo traci apetyt, nie należy automatycznie zakładać, że potrzebuje bardziej kalorycznej paszy.
Najpierw warto sprawdzić:
- czy otrzymuje wystarczającą ilość siana,
- czy jego obecna dieta pokrywa potrzeby żywieniowe związane z treningiem,
- czy kondycja rzeczywiście wskazuje, że należy poprawić kaloryczność diety,
- czy problem chudnięcia nie pojawił się mimo braku zmian w treningu i żywieniu.
Niewyjaśniona utrata masy ciała, utrzymujący się spadek apetytu lub pogorszenie wydolności wymagają szukania przyczyny, a nie jedynie dodania kolejnego źródła energii do dawki.
Jak wprowadzić wysłodki do diety konia sportowego?
Jeżeli po ocenie dawki wysłodki rzeczywiście mają uzasadnienie, określ najpierw ich funkcję.
Inaczej będzie wyglądała zmiana, gdy mają dostarczyć dodatkowej energii, inaczej gdy zastępują część owsa, a jeszcze inaczej, gdy niewielka ilość ma służyć jedynie jako mokra baza do podania innych składników posiłku.
Nie zmieniaj jednocześnie wielu elementów diety. Łatwiej wtedy ocenić, jak koń reaguje na zmianę.
Ważne! Jak wprowadzać zmiany w diecie konia?
Każdą zmianę żywienia przeprowadzaj stopniowo. Układ pokarmowy konia potrzebuje czasu, by przystosować się do trawienia nowej paszy.
Zbyt szybka zmiana może prowadzić do:
* zaburzeń fermentacji w jelicie grubym
* luźnego kału lub biegunki
* wzdęć i dyskomfortu
* zwiększenia ryzyka kolki.
Stopniowo zastępuj starą paszę nową paszą. Unikaj zmiany kilku elementów diety jednocześnie. Obserwuj reakcję konia.
Co obserwować po zmianie diety?
Sama obecność wysłodków w dawce nie mówi, czy zmiana była korzystna. Oceniaj efekt, dla którego zostały wprowadzone.
Jeżeli celem było utrzymanie masy ciała podczas intensywniejszej pracy, regularnie kontroluj kondycję i masę konia.
Jeżeli wysłodki zastąpiły część paszy zbożowej, sprawdź, czy po zmianie koń nadal otrzymuje odpowiednią ilość energii do wykonywanej pracy.
Wysłodki buraczane dla koni sportowych – najważniejsze informacje
Wysłodki buraczane można podawać koniom sportowym przede wszystkim wtedy, gdy chcemy zwiększyć udział fermentującego włókna i ograniczyć ilość zbóż w diecie.
Nie są jednak „paszą dla sportowców” samą w sobie. O ich przydatności decyduje funkcja, jaką mają pełnić w konkretnej dawce.
Najpierw określ zapotrzebowanie konia i oceń dotychczasową dietę. Dopiero później zdecyduj, czy potrzebna jest dodatkowa energia i z jakiego źródła powinna pochodzić.