U koni, podobnie jak u ludzi, występują różne typy sylwetki. Wszyscy znamy szczupłe folbluty z cienką szyją o wklęsłym profilu, a także masywne coby z ogierzym karkiem. Nie oznacza to jednak, że nie powinniśmy pracować u nich nad ROZBUDOWĄ linii grzbietu.
Koń może słabo nabierać mięśni z różnych powodów, niekoniecznie związanych z żywieniem. Takie czynniki, jak niedopasowane siodło, problemy mięśniowo-szkieletowe lub pewne schorzenia, jak wrzody żołądka, mogą wpłynąć na sposób poruszania się konia, a więc też na rozwój umięśnienia. Podobnie, jeśli trening jest niezbyt intensywny lub nieodpowiedni dla rozwoju mięśni, to niezależnie od tego, co koń je, trudno mu będzie rozbudować umięśnienie. Z kolei z dietetycznego punktu widzenia taki koń może potrzebować większej dawki kalorii w diecie, większej dawki białka lub białka o lepszej jakości.
Przy tak szerokim wyborze pasz dla koni i suplementów białkowych wspomagających rozbudowę muskulatury możemy mieć trudności z podjęciem decyzji, która spośród nich będzie najlepsza dla naszego konia. W tym artykule wyjaśnimy, co to jest linia grzbietu, jak ją poprawić i w jaki sposób za pomocą odpowiedniej diety możemy wspomóc rozbudowę mięśni.
Co to jest górna linia i dlaczego jest tak istotna?
Górna linia lub linia grzbietu to określenie mięśni biegnących od potylicy konia wzdłuż szyi i grzbietu aż do zadu. Dobrze rozwinięta górna linia oznacza, że koń ma dobrze rozbudowane mięśnie, od których zależy siła potrzebna do ruchu i skoków. Dobry tonus mięśniowy korzystnie wpływa też na prezencję zwierzęcia, które wygląda na atletyczne i wytrenowane.
Mięśnie kontra tłuszcz
Nie należy mylić mięśni grzbietu z tłuszczem odkładającym się w tej okolicy, ponieważ są to dwa kompletnie różne rodzaje tkanek, które nie mają zdolności przechodzenia jedna w drugą. Niektóre konie, jeśli się im na to pozwoli, są w stanie bardzo szybko nabrać masy i zgromadzić tłuszcz na grzebieniu szyi, wzdłuż grzbietu i na zadzie, co może sprawiać wrażenie, że ich górna linia jest dobrze rozbudowana. Jednak w przeciwieństwie do mięśni, tkanka tłuszczowa nie pomaga koniowi w ruchu. Tak naprawdę otłuszczone konie są mniej sprawne i szybciej się męczą. Jedną z lepszych metod sprawdzania, czy nasz koń nie przybrał na wadze, jest regularna ocena kondycji za pomocą systemu punktowego. Chcąc w ten sposób ocenić kondycję konia, sprawdźmy najpierw, jaki w dotyku jest nasz mięsień biceps w porównaniu z tłuszczem na dolnej powierzchni ramienia. Takie same odczucia powinniśmy mieć, badając kondycję naszego konia.
Jak nabudować mięśnie grzbietu u konia?
Zdarzają się konie, które z natury mają dobrą górną linię, jednak większość z nich nie ma tyle szczęścia i będzie potrzebowała pomocy, by rozbudować mięśnie. Wprawdzie dobra dieta jest istotna z wielu powodów, ale bez dodatkowych zabiegów nie zapewni nam doskonałego efektu – aby rozbudować muskulaturę konia, potrzebujemy też skrupulatnie zaplanowanego planu treningowego.
Typowym przykładem konia z problemem słabej górnej linii jest koń wyścigowy, który po zakończeniu kariery na torze został koniem wierzchowym. Różnica w stylu jazdy pomiędzy wyścigami a użytkowaniem rekreacyjnym lub sportowym oznacza, że takie konie, wcześniej przyzwyczajone do pracy w zupełnie innym ustawieniu i sylwetce, będą potrzebowały specjalnie opracowanego planu ćwiczeń, nakierowanego na poprawę struktury mięśni grzbietu. Również konie młode na początku treningu pod siodłem będą miały słabe mięśnie górnej linii. Oczywiście, konie dojrzewają w różnym tempie, więc na przykład kuc Connemara będzie dysponował dobrym umięśnieniem grzbietu już w młodym wieku, podczas gdy kalibrowy, grubokościsty koń wierzchowy może potrzebować więcej czasu, by osiągnąć dojrzałość układu mięśniowego. Wygląd górnej linii może również zależeć w pewnym stopniu od cech pokroju danego konia, na przykład długi grzbiet może utrudniać koniowi prawidłowe zaangażowanie zadu.
Rozbudowa mięśni grzbietu nie zachodzi z dnia na dzień, przeciwnie – wymaga czasu i regularnych ćwiczeń. Pomyślmy o naszym własnym ciele – nie dorobimy się sześciopaka, robiąc trzydzieści brzuszków na raz, ale jeśli będziemy robić te 30 brzuszków codziennie przez dłuższy czas i skorzystamy ze zdrowej, dobrze zbilansowanej diety, nasze mięśnie brzucha wzmocnią się i będą lepiej zarysowane. Trzeba pamiętać, że chcąc rozbudować linię grzbietu u konia, podobnie jak u ludzi, należy zadbać o to, by podczas treningu pracowały odpowiednie grupy mięśni (fot. 1). Ponadto u konia, który nieprawidłowo się porusza, dochodzi do rozwoju niepożądanych partii mięśniowych, na przykład mięśni dolnej linii szyi u koni, które poruszają się z zadartą głową. W ten sposób nigdy nie uda się uzyskać właściwej sylwetki.
Fot. 1. Obraz A pokazuje, w jaki sposób prawidłowe zaangażowanie grzbietu pomaga utworzyć “most” pod jeźdźcem, podczas gdy obraz B przedstawia konia, który nie umie unosić i zaokrąglać grzbietu. Jego grzbiet zapada się, a zad traci zaangażowanie.
Składniki pokarmowe kluczowe dla rozbudowy mięśni grzbietu
Oczywiście dobrze zbilansowana dieta jest niezbędna w przypadku wszystkich koni, jednak zastanówmy się, które składniki odżywcze są najistotniejsze z punktu widzenia rozbudowy mięśni? Mięśnie zbudowane są głównie z białka, więc odpowiedni poziom tego składnika w diecie jest bardzo ważny. Wybierając paszę pamiętajmy, że o wyborze powinna przesądzać nie procentowa zawartość białka w danej paszy, ale raczej jego jakość.
Łańcuchy złożone z pojedynczych aminokwasów budują cząsteczkę białka na podobieństwo cegiełek. Istnieją dwa rodzaje aminokwasów – endogenne i egzogenne. Te pierwsze są syntetyzowane przez organizm konia, więc nie ma potrzeby uzupełniania ich dawki w diecie. Z kolei aminokwasy egzogenne, takie jak lizyna i metionina, muszą znaleźć się w paszy, ponieważ koń nie jest w stanie ich samodzielnie wytworzyć. Są one określane również jako “aminokwasy ograniczające”, gdyż ich brak w diecie oznacza, że wzrost i rozwój organizmu również ulega ograniczeniu. Dobrej jakości białko to takie, które zawiera wysoki poziom tych właśnie aminokwasów egzogennych.
Poza aminokwasami ważną rolę w rozwoju mięśni odgrywają również niektóre witaminy i składniki mineralne. Na przykład witamina E i selen mają działanie antyoksydacyjne, chroniące mięśnie i ograniczające ich uszkodzenia w czasie treningu, podczas gdy witaminy z grupy B kontrolują szybkość, z jaką organizm konia wykorzystuje aminokwasy tak, aby była ona optymalna, a uszkodzenia mięśni były jak najmniejsze. Przeciwutleniacze biorą też udział w syntezie czerwonych krwinek, a więc gwarantują, że w czasie pracy do mięśni dopłynie odpowiednio duża ilość tlenu.
Przy wyborze paszy przeznaczonej do poprawy górnej linii ważne jest, by zwracać uwagę nie tylko na całkowitą zawartość białka surowego wyszczególnioną na etykiecie, ale również na listę składników. Dobra pasza wspierająca rozbudowę mięśni powinna zawierać źródło białka wysokiej jakości, takie jak mączka sojowa lub pełnotłuste ziarno soi. Powinny one znajdować się na samym początku listy składników, ponieważ układa się ją w kolejności malejącej według udziału wagowego poszczególnych surowców.
Jaką paszę treściwą wybrać?
Pasza treściwa przeznaczona do rozbudowy górnej linii ma być dobrym źródłem składników odżywczych, ale wybór konkretnego rodzaju takiej paszy będzie zależał od takich czynników jak wiek konia, masa ciała i temperament. Na przykład:
- Koń na diecie niskobiałkowej: Jeśli koń otrzymuje paszę niskobiałkową i ma problemy z rozbudową górnej linii, należy zastanowić się nad przejściem na paszę o wyższym poziomie białka. Jeśli natomiast nie chcemy zmieniać rodzaju paszy, warto rozważyć dodatek koncentratu białkowego lub balancera, jeśli nasz koń dostaje niewiele paszy treściwej.
- Koń doskonale wykorzystujący pasze: Koń lub kuc, który nie ma problemu ze spadkiem masy, na ogół zacznie przybierać na wadze, jeśli będziemy żywić go tradycyjną paszą dla koni wymagających poprawy kondycji. Żywiąc takiego konia, w pierwszym rzędzie musimy się upewnić, że jego dieta jest zbilansowana, podajemy więc koncentrat białka z dodatkiem kluczowych witamin i minerałów, który jednocześnie nie zawiera zbędnych kalorii. Do takiego celu możemy wykorzystać wysokobiałkowy balancer do paszy treściwej lub syrop multiwitaminowo-mineralny z dodatkiem aminokwasów. Na temat żywienia koni “tyjących z powietrza” więcej w tym artykule (https://zywieniekoni.pl/zywienie-koni-ze-sklonnoscia-do-tycia/). Z kolei jeśli dieta jest zbilansowana, a koń wykonuje odpowiednią pracę, ale pomimo tego nadal mamy trudności z uzyskaniem odpowiedniego tonusu mięśni, dodatek specjalnego suplementu na rozbudowę umięśnienia może nam w tym bardzo pomóc.
- Koń młody: Potrzebuje białka nie tylko do rozbudowy górnej linii, ale też do wzrostu i rozwoju. Dla młodzieży, która dobrze utrzymuje optymalną wagę na diecie złożonej wyłącznie z dobrych pasz objętościowych, najlepszym wyborem jest balancer mineralno-witaminowy z dodatkiem jakościowego białka. Dla tych, które potrzebują większej dawki energii niż jest w stanie im zapewnić balancer do paszy, stosujemy specjalistyczną paszę dla źrebiąt i koni młodych.
- Koń pobudliwy, o dużym temperamencie: Jak sprawić, by taki koń przybrał na wadze i nabudował mięśnie, a jednocześnie nie odfrunął z nadmiaru energii – to powszechny problem. Jednak nie traćmy nadziei, ponieważ da się to zrobić za pomocą niskocukrowej paszy bez owsa, ale o wysokiej wartości energetycznej – na przykład GAIN EasyGo Cubes. Dzięki jakościowemu białku nasz koń zacznie budować mięśnie, ale nie stanie się przy tym nadmiernie reaktywny.
- Koń z niedowagą: Szczupły i niezbyt otłuszczony koń raczej nie otrzymuje wystarczająco dużo kalorii, by jednocześnie pracować, utrzymywać stałą wagę i rozwijać umięśnienie. Niekiedy wystarczy zwiększyć dawkę zwykłej paszy, by koń przybrał na wadze, a stan mięśni się poprawił. Jednak zdarza się, że niektórym koniom potrzebującym przyrostu masy i poprawy umięśnienia trzeba podawać specjalną wysokoenergetyczną paszę dla koni, które muszą przytyć.
- Koń starszy: Podobnie jak ludzie, konie w starszym wieku często cierpią z powodu degeneracji tkanki mięśni, a umięśnienie górnej linii ulega u nich zauważalnemu pogorszeniu. Ponadto niektóre z nich (ale nie wszystkie) pracują znacznie mniej niż wtedy, gdy były młodsze, co tym bardziej utrudnia im budowanie mięśni. Biorąc pod uwagę fakt, że niektórym starszym koniom trudno jest utrzymać wagę i/lub mogą cierpieć na takie schorzenia, jak choroba Cushinga, możemy się spodziewać, że będą potrzebowały specjalistycznej diety. Dla takich koni warto wybrać paszę o niskim poziomie cukrów i skrobi, która nie nasili ryzyka ochwatu u koni z problemami metabolicznymi, ale jednocześnie oferującą wsparcie energetyczno-białkowe dla konia-seniora, jak na przykład wspomniana już GAIN EasyGo Cubes. Konie nie mające problemów z metabolizmem cukrów skorzystają z zalet paszy o wyższej zawartości białka. Z kolei jeśli nasz koń ma problemy z żuciem siana, możemy je zastąpić częściowo lub całkowicie za pomocą granulatu z traw lub z lucerny.
- Koń cierpiący z powodu problemów żołądkowych: Dyskomfort wywołany przez takie schorzenia jak wrzody żołądka może zmienić zachowanie konia i jego wzorce ruchowe, co bezpośrednio negatywnie wpłynie na sylwetkę zwierzęcia, jeśli problem pozostaje nierozwiązany. U koni podejrzewanych o wrzody należy wprowadzić leczenie, a także zapewnić im specjalną dietę oraz zmiany w sposobie utrzymania. Więcej na temat żywienia koni wrzodowych znajduje się tu: (https://zywieniekoni.pl/wrzody-zoladka-u-koni-objawy-przyczyny-i-leczenie/). Koniom skłonnym do takich problemów warto podawać pasze o składzie opracowanym specjalnie pod kątem niskiej zawartości skrobi oraz dodatku składników o pozytywnym działaniu na układ pokarmowy – drożdży, prebiotyków oraz naturalnego, długo działającego buforu treści żołądkowej.
Trening – tak, pasza – oczywiście, ale co jeszcze możemy zrobić?
Pomimo udoskonalonej diety i dopracowanego treningu czasem zdarza się, że koń nadal potrzebuje tego ostatniego elementu na drodze do idealnej linii grzbietu. Niekiedy też to my znajdujemy się pod presją czasu ze względu na zbliżające się zawody lub aukcję. Dla tych koni potrzebny będzie dodatkowy rodzaj wsparcia żywieniowego.
Pomoże w tym specjalny suplement oparty na wysoko przyswajalnym białku z dodatkiem witamin, wspomagający rozwój beztłuszczowej masy mięśniowej, regenerację mięśni i skuteczne pozyskiwanie energii przez tkankę mięśni.
https://redmills.ie/blog/expert-advice/advice/Building-Muscle-Topline/
